Bij Pasform kan je een opleiding ervaringsdeskundige volgen. Ze is bedoeld voor mensen met een verstandelijke beperking. Maar, het blijft niet bij een opleiding.
Wie de opleiding volgde, kan daarna workshops geven: je verhaal brengen, getuigenissen afleggen, deelnemen aan ronde-tafels, advies geven aan onthaalpersoneel, antwoorden op allerlei vragen die te maken hebben met het leven met een verstandelijke beperking... Dit gebeurt meestal in een duo-samenwerking: een ervaringsdeskundige en een medewerker van Pasform.
Tijdens de ontmoetingsdag van de afgestudeerde ervaringsdeskundigen, vroegen we hen wat de opleiding voor hun betekende.
Laten we beginnen bij het begin: de opleiding
Tijdens de eerste cursusdagen is alles misschien wat vaag: een ervaringsdeskundige, wat is dat juist? Wat wil je allemaal vertellen of wat niet? En hoe moet je dat dan aanpakken?
Als de cursus vordert, wordt dat stilaan duidelijk. Er wordt veel gebabbeld, je kan elkaar bevragen, er wordt gelachen en er wordt al eens een traan gelaten... Het kan allemaal. Niemand wordt er raar bekeken, want er is veel herkenning. En ook veel waardering voor elkaar. Dat laat iedereen groeien.
Elke cursus ziet er ook wat anders uit. Dezelfde vragen en thema’s komen aan bod.
Elke groep vult die in vanuit zijn of haar aanvoelen en vanuit zijn eigen levensgeschiedenis. Elke cursusdag ziet er anders uit. Er wordt een spel gespeeld, er wordt met stellingen gewerkt en er zijn creatieve momenten. Zo vliegen de cursusdagen voorbij.
Voor de meeste deelnemers mag de cursus nog langer duren!
Samen op de campus
De cursussen ‘ervaringsdeskundige’ gaan door in een Centrum voor Volwassenenonderwijs of op een hogeschool. Dat klinkt als ‘terug naar school’, maar de praktijk is anders. Want de aanpak is anders.
Je volgt les tussen andere (jong)volwassenen. Je maakt deel uit van de studentengroep: samen eten, samen babbelen tijdens de pauzes, meedoen aan acties. In het begin loop je al eens verloren op de campus. Of je zit vast in de lift.
Als iedereen zich thuis voelt, is het tijd voor oefenmomenten: ervaringsdeskundigen interviewen studenten of omgekeerd, ervaringsdeskundigen organiseren een inloopmoment…
Het allerbelangrijkste zijn de oefenmomenten. Dan nemen de ervaringsdeskundigen de rol van gast-lesgever op. Ze vertellen de studenten hoe hun leven er uit ziet, hoe ze ondersteund willen worden, hoe ze in het leven en in de samenleving staan.
Zelf hebben ze heel wat inhoud voorbereid, maar de vragen van de studenten zijn even belangrijk. Studenten laten hun theorie even rusten. Ze durven voluit te vragen. Zo ontstaan er boeiende en leerrijke gesprekken die in geen enkel boek gedrukt staan. “We nemen enkel onszelf mee, geen blad papier.”
Voor en na
Als we vragen aan de ervaringsdeskundigen of ze veranderd zijn door het volgen van de opleiding, komen de antwoorden snel. Op kop staat het antwoord:
“Dat je door dit alles mee te maken sterker in je schoenen staat. Je durft meer te spreken over je beperking. Je leert over jezelf. Je leert een eigen mening vormen. Je kijk op jezelf, je beperking en je mogelijkheden verandert. Je ontdekt wat je kan en waar je grenzen liggen. Je kan ook over de ervaring van anderen vertellen.”
Je leert er ook beter luisteren, beter op vragen te antwoorden. Je leert spreken op een meer volwassen manier. Je leert in te schatten wanneer je moet spreken, maar ook wanneer je beter je mond eens houdt. Want dat hoort soms bij ‘elkaars mening respecteren’.
Je oefent in het spreken voor een publiek. Sommigen leren hierdoor omgaan met zenuwen en stress. Gelukkig betert dit als je wat vaker gesproken hebt. Je ontmoet ook veel mensen. Zowel tijdens de cursus als daarna.
Sommige ervaringsdeskundigen worden echte vrienden en dat is mooi om mee te maken.
Op onze jaarlijkse ontmoetingsdag zien we de groep groeien en kunnen we de andere ervaringsdeskundigen leren kennen.”
Het volgen van de opleiding geeft bij heel wat deelnemers ook goesting om nog meer te leren. Een moeilijke situatie, want het is voor personen met een verstandelijke beperking niet zo makkelijk om zich bij te scholen, om bijvoorbeeld een taal te leren of een beroepsgerichte opleiding te volgen.
Nog werk aan de winkel dus, en over werk gesproken…
Na de opleiding volgt het échte werk
De meeste deelnemers staan te popelen om na de opleiding workshops te geven.
Dit doen ze op verschillende plaatsen, maar vooral in scholen.
“De eerste workshops verlopen wat onwennig: je struikelt al eens over je woorden, je antwoordt te uitgebreid. Of de zenuwen steken de kop op. Maar dat is geen probleem.
De workshop is op voorhand goed voorbereid. Samen met een medewerker van Pasform vorm je een goed duo.
Als je een workshop met twee ervaringsdeskundigen geeft, kan de ene inspringen of even aanvullen voor de andere. Zo leer je om snel te schakelen en kom je tot een mooie samenwerking.“
Sommige ervaringsdeskundigen geven aan dat het spreken op andere plaatsen ook beter lukt.
Ze spreken bijvoorbeeld met meer zelfvertrouwen op een gebruikersraad. Ze werken mee aan vormingsmomenten in hun woon- of werkomgeving.
Het ene publiek is het andere niet
De meeste workshops verlopen zonder problemen, en dat geeft veel voldoening.
Een spontaan applaus op het einde, een welgemeende proficiat en een dankjewel zijn echte opstekers.
“Als het klikt tussen jou en je publiek, dan voel je dat. "Er komen vragen, er wordt aandachtig geluisterd en er komen heel wat reacties.”
Sommige ervaringsdeskundigen durven de rollen al eens omkeren en stellen vragen aan de studenten.
“Zo weten ze wie er echt helemaal mee is, want niet iedereen die naar je luistert begrijpt onmiddellijk wat je bedoelt. Soms moet je verhaal ook wat tijd krijgen om verwerkt te worden.”
Een ervaringsdeskundige heeft een boodschap
Waarom wordt iemand ervaringsdeskundige? Dat is de vraag die we ook aan onze ervaringsdeskundigen voorlegden:
“In de eerste plaats is het een fijne ervaring. Je kan vertellen hoe je leven eruit ziet, hoe je omgaat met je beperking en hier kunnen anderen van leren.
Daarnaast praat je ook uit naam van mensen die in dezelfde situatie zitten, maar die het niet zo goed kunnen verwoorden. Je kan ook anderen bewust maken van hun houding ten aanzien van personen met een beperking. Sommigen van ons worden nog te vaak betutteld.
Er wordt nog te vaak naar je beperking gekeken in plaats van naar je mogelijkheden.
Je wordt gepest, de jeugd roept je na… Dit zijn dingen die je kan veranderen door zelf je verhaal te doen. Hiervan zijn wij als ervaringsdeskundigen overtuigd. Een beperking is niet altijd zichtbaar, maar door er over te praten wordt ze wel ‘gezien’.
De persoon achter je beperking wordt zichtbaar en dat verandert (bijna) alles.”
Ook interessant voor jou: